Ba loại bài hay bị gọi chung là "tổng quan"
- Tổng quan tường thuật. Tác giả chọn tài liệu theo hiểu biết của mình, tổng hợp và bình luận. Hữu ích để giới thiệu một lĩnh vực, nhưng cách chọn tài liệu không kiểm chứng được.
- Tổng quan hệ thống. Có câu hỏi nghiên cứu rõ, có quy trình tìm kiếm và sàng lọc được mô tả đủ để người khác lặp lại. Đây là một nghiên cứu có phương pháp.
- Phân tích tổng hợp. Đi thêm một bước: gộp định lượng kết quả của nhiều nghiên cứu để ước lượng hiệu ứng chung.
Nhầm lẫn phổ biến nhất là gọi một bài tổng quan tường thuật là tổng quan hệ thống. Người bình duyệt phát hiện ngay ở phần phương pháp.
Cấu trúc một bài tổng quan hệ thống
Câu hỏi nghiên cứu
Phải cụ thể tới mức xác định được một nghiên cứu có thuộc phạm vi hay không. Nhiều lĩnh vực có khung cấu trúc câu hỏi riêng — hãy dùng khung phổ biến trong ngành của bạn.
Tiêu chí đưa vào và loại ra
Xác định trước khi tìm kiếm: loại thiết kế nghiên cứu nào, đối tượng nào, khoảng thời gian nào, ngôn ngữ nào. Đặt tiêu chí sau khi đã đọc kết quả là một lỗi phương pháp nghiêm trọng.
Chiến lược tìm kiếm
Phải mô tả đủ để lặp lại: cơ sở dữ liệu nào, chuỗi từ khoá chính xác, ngày tìm kiếm, có tìm thêm từ danh mục tài liệu tham khảo hay từ nguồn xám không. Nên đưa chuỗi tìm kiếm đầy đủ vào phụ lục.
Quy trình sàng lọc
Bao nhiêu bản ghi tìm được, bao nhiêu bị loại ở bước đọc tiêu đề và tóm tắt, bao nhiêu ở bước đọc toàn văn, và lý do loại. Trình bày bằng sơ đồ dòng chảy là chuẩn phổ biến. Nên có hai người sàng lọc độc lập và báo cáo mức đồng thuận.
Trích xuất dữ liệu
Trích những trường nào từ mỗi nghiên cứu, theo mẫu nào, ai làm, có đối chiếu chéo không.
Đánh giá chất lượng nghiên cứu được đưa vào
Phần này phân biệt tổng quan tốt với tổng quan hình thức. Dùng một công cụ đánh giá nguy cơ sai lệch phù hợp với loại thiết kế, và báo cáo kết quả cho từng nghiên cứu.
Tổng hợp
Nếu các nghiên cứu đủ đồng nhất, có thể gộp định lượng. Nếu không, tổng hợp theo hướng mô tả có cấu trúc — và phải nói rõ vì sao không gộp.
Những chỗ hay bị người bình duyệt bắt lỗi
- Chỉ tìm ở một cơ sở dữ liệu.
- Giới hạn ngôn ngữ mà không bàn về sai lệch có thể phát sinh.
- Không đánh giá chất lượng các nghiên cứu được đưa vào, coi mọi nghiên cứu như nhau.
- Không bàn về sai lệch công bố — xu hướng các nghiên cứu có kết quả dương tính được đăng nhiều hơn.
- Gộp định lượng những nghiên cứu quá khác nhau về đối tượng hoặc cách đo.
- Không đăng ký đề cương trước, trong khi nhiều lĩnh vực đã coi đây là thông lệ.
Một lời khuyên thực dụng
Tổng quan hệ thống tốn công hơn nhiều so với hình dung ban đầu — thường mất vài tháng chỉ riêng khâu sàng lọc. Hãy làm một lần tìm kiếm thử trước khi cam kết, xem số bản ghi trả về khoảng bao nhiêu. Nếu ra hàng chục nghìn bản ghi, câu hỏi của bạn còn quá rộng.
Lưu ý: tiêu chuẩn, quy chế và cách ghi danh xưng nêu trong bài do cơ quan có thẩm quyền quy định và có thay đổi theo thời gian. Hãy đối chiếu với văn bản hiện hành và hỏi đơn vị có thẩm quyền trước khi sử dụng trong hồ sơ chính thức.
