Đạo văn: phần lớn trường hợp là do quy trình ghi chép, không phải do ý định

Phần lớn trường hợp đạo văn trong nghiên cứu không xuất phát từ ý định. Nó xuất phát từ quy trình ghi chép: chép nguyên một đoạn hay vào file ghi chú, rồi sáu tháng sau không còn nhớ đó là câu của ai.

Quy trình ghi chép an toàn

• Ghi chú luôn kèm nguồn và số trang, ngay lúc ghi.
• Đánh dấu rõ đoạn nào là chép nguyên văn — dùng ngoặc kép hoặc màu riêng.
• Viết tóm tắt bằng lời của mình ngay khi đọc, đừng để sau.
• Không bao giờ dán đoạn gốc thẳng vào bản thảo để sửa sau.

Các dạng thường bị bỏ qua

• Đổi vài từ trong câu của người khác mà không để ngoặc kép.
• Giữ nguyên cấu trúc lập luận của một bài, chỉ đổi câu chữ.
• Dùng lại đoạn của chính mình từ bài đã đăng mà không dẫn.
• Dạng thứ ba nhiều người không biết là vấn đề.

Tự đạo văn

• Đoạn phương pháp lặp lại giữa các bài của chính bạn vẫn phải dẫn bài trước.
• Bản quyền thường thuộc về tạp chí, không thuộc bạn nữa.
• Nộp cùng một nghiên cứu cho hai tạp chí là vi phạm nghiêm trọng.

Diễn đạt lại đúng cách

• Đọc, gấp tài liệu lại, rồi viết bằng trí nhớ.
• Mở lại đối chiếu xem có đúng ý không.
• Nếu bản viết ra vẫn giống bản gốc, đó là dấu hiệu chưa hiểu đủ để diễn đạt lại.

Công cụ kiểm

• Chạy phần mềm đối chiếu trước khi nộp.
• Tỷ lệ trùng cao ở phần phương pháp thường bình thường.
• Kiểm từng chỗ trùng thay vì chỉ nhìn con số tổng.

Một điều đáng nhớ

Đừng bao giờ dán đoạn gốc vào bản thảo với ý định sửa lại sau.

Đó là con đường dẫn tới phần lớn ca đạo văn vô ý: bản thảo qua nhiều vòng sửa, đoạn dán vào không còn ngoặc kép, không còn màu đánh dấu, và không ai còn nhớ nó từ đâu ra.

Câu hỏi thường gặp