Vì sao phải sửa theo lớp
Sửa lung tung — vừa đổi cấu trúc vừa chỉnh dấu phẩy — là cách tốn thời gian nhất, vì bạn sẽ đánh bóng những đoạn mà sau đó mình xoá đi.
Trình tự hợp lý là từ lớp lớn xuống lớp nhỏ. Mỗi lượt chỉ nhìn một thứ.
Lượt 1: cấu trúc tổng thể
Đọc lướt toàn bài, chỉ nhìn tiêu đề mục và câu đầu mỗi đoạn. Hỏi:
- Bài có một thông điệp chính rõ ràng không? Viết nó ra một câu. Nếu không viết được, vấn đề nằm ở đây chứ không ở câu chữ.
- Mỗi phần có làm đúng việc của nó không? Kết quả có mô tả mà không giải thích? Bàn luận có giải thích mà không lặp lại số liệu?
- Thứ tự trình bày kết quả có bám theo thứ tự mục tiêu nghiên cứu không?
- Có phần nào thừa — thú vị nhưng không phục vụ thông điệp chính?
Cắt phần thừa ở lượt này. Đây là thao tác khó nhất về mặt tâm lý và có tác động lớn nhất.
Lượt 2: đoạn văn
Với mỗi đoạn, kiểm ba việc:
- Một đoạn, một ý. Đoạn chứa hai ý thì tách.
- Câu đầu nêu ý của đoạn. Người đọc lướt câu đầu vẫn phải theo được mạch lập luận.
- Đoạn nối được với đoạn trước. Nếu phải nhảy, thêm một câu chuyển.
Mẹo kiểm nhanh: chép riêng câu đầu của mọi đoạn ra một tệp. Đọc danh sách đó — nó phải là một bản tóm tắt mạch lạc của bài.
Lượt 3: câu
- Câu dài quá hai dòng thì tách.
- Đưa chủ ngữ lên sớm, tránh mở đầu bằng mệnh đề phụ dài.
- Thay danh từ mơ hồ — "các yếu tố", "những khía cạnh", "vấn đề" — bằng thuật ngữ cụ thể.
- Bỏ từ đệm không mang thông tin: "có thể nói rằng", "trên thực tế thì", "nhìn chung".
- Thống nhất thuật ngữ. Cùng một khái niệm phải gọi một tên duy nhất trong cả bài.
Lượt 4: mức độ khẳng định
Đánh dấu mọi câu khẳng định trong bàn luận và kết luận. Với mỗi câu, chỉ ra bảng hoặc hình nào trong bài đỡ cho nó. Không chỉ được thì hoặc sửa câu cho nhẹ đi, hoặc chuyển xuống phần suy đoán.
Chú ý riêng ngôn ngữ nhân quả với dữ liệu quan sát, và việc suy rộng ra ngoài phạm vi mẫu.
Lượt 5: số liệu và hình bảng
- Mọi con số trong phần chữ khớp với bảng.
- Mọi bảng và hình được nhắc tới trong bài, đúng thứ tự.
- Mỗi bảng và hình đứng độc lập được nhờ chú thích.
- Không lặp cùng số liệu ở cả bảng, hình và chữ.
- Đơn vị, cỡ mẫu, mức bất định đầy đủ.
Lượt 6: trích dẫn và định dạng
Mọi trích dẫn trong bài có trong danh mục và ngược lại. Định dạng theo đúng hướng dẫn cho tác giả của tạp chí. Chạy kiểm tra trùng lặp nếu có công cụ.
Rồi mới nhờ người đọc
Khi nhờ, hãy nói rõ bạn cần gì: "Em cần thầy xem giúp phần lập luận ở mục 4 có chỗ nào hổng không" hiệu quả hơn nhiều so với "Thầy đọc giúp em bài này".
Và nhờ hai loại người đọc khác nhau: một người trong ngành để soi phương pháp và lập luận, một người ngoài ngành để kiểm xem phần mở đầu và kết luận có hiểu được không.
Hai mẹo nhỏ nhưng hiệu quả
- Để bản thảo nghỉ hai ngày trước khi đọc lại. Bạn sẽ thấy những chỗ mà hôm qua mắt tự động lướt qua.
- Đọc bản in giấy. Lỗi trình bày, đánh số nhảy cóc, hình lệch trang chỉ lộ ra khi cầm bản in.
Lưu ý: quy chế và yêu cầu nêu trong bài do từng cơ sở đào tạo và từng tạp chí quy định, có thay đổi theo thời gian. Hãy đối chiếu với văn bản hiện hành và hỏi đơn vị có thẩm quyền trước khi ra quyết định.
