Kết luận: nói điều người đọc nên mang theo, đừng tóm tắt lại bài

Phần kết luận phổ biến nhất là một đoạn tóm tắt lại toàn bài. Người đọc vừa đọc cả bài xong — họ không cần nghe kể lại.

Điều họ cần là một câu trả lời cho câu hỏi: vậy thì sao?

Kết luận nên có gì

• Phát hiện chính, phát biểu dứt khoát trong một câu.
• Nó thay đổi điều gì trong hiểu biết hiện tại.
• Ai nên làm gì khác đi, nếu có.
• Câu hỏi tiếp theo mà kết quả này mở ra.

Dứt khoát trong phạm vi

• Kết luận là chỗ để nói rõ, không phải chỗ để dè dặt thêm.
• Nhưng phát biểu phải kèm phạm vi: với nhóm nào, trong điều kiện nào.
• Dứt khoát và có phạm vi là hai việc đi cùng nhau, không loại trừ nhau.

Tránh

• Cần nghiên cứu thêm — câu này đúng với mọi bài nên không nói gì.
• Nếu nêu hướng nghiên cứu tiếp, nêu câu hỏi cụ thể.
• Câu hỏi tu từ ở cuối bài.
• Nhắc lại hạn chế — chúng đã có mục riêng.

Độ dài

• Một đoạn với bài báo, một hai trang với luận án.
• Kết luận dài thường là kết luận đang tóm tắt.

Câu cuối cùng

• Đây là câu người ta nhớ lâu nhất sau nhan đề và tóm tắt.
• Viết nó riêng, sửa nó nhiều lần.
• Nó nên nói lên điều gì đó, không phải kết thúc cho có.

Một điều đáng nhớ

Thay câu "cần nghiên cứu thêm" bằng một câu hỏi cụ thể.

Câu chung chung kia đúng với mọi bài báo từng được viết, nên nó không truyền đạt thông tin nào — trong khi một câu hỏi cụ thể là món quà cho người đọc đang tìm đề tài, và nhiều khi là cách bạn tìm được cộng sự cho bước tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp